In onze digitale maatschappij zijn veel mensen laaggeletterd. Dit is ironisch, omdat ‘digitaal’ en ‘geletterdheid’ hand in hand lijken te gaan. Maar het is vooral schrijnend, omdat zoveel mensen hierdoor niet mee kunnen komen. 
Veel Nederlanders zijn vergroeid aan hun smartphone, tablet of laptop. Zij kunnen zich haast niet voorstellen dat er mensen zijn die zoveel moeite hebben met lezen en schrijven. Deze mensen hebben al moeite met een brief van de gemeente, een factuur, bewegwijzering, hun rooster, of een recept. Laat staan met een online formulier, bijsluiter, of sollicitatiebrief. Natuurlijk is scholing een gedeeltelijke oplossing. Maar er is ook een andere belangrijke oplossing. We moeten begrijpelijker gaan schrijven voor deze doelgroep.

Bron: www.gezondheidsvaardigheden.nl

Recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer laat zien dat er in Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden zijn. Stichting Lezen en Schrijven heeft eerder het aantal laaggeletterden gesteld op 1,3 miljoen. Je komt op een totaal van 2,5 miljoen laaggeletterden als je de 65-plussers meetelt. Plus als je alle mensen meetelt die moeite hebben met rekenen (Aanpak Laaggeletterdheid, 2016).

Deze situatie is niet alleen vervelend voor de mensen zelf die met deze problematiek kampen. Het kost Nederland ook ontzettend veel geld. Ongeveer 1 miljard euro op jaarbasis. Dat komt naar voren uit een onderzoek in opdracht van de Stichting Lezen & Schrijven. Mensen die niet goed kunnen lezen en schrijven kosten de maatschappij onder meer geld doordat ze vaker werkloos zijn. Ook doen ze vaker een beroep op de gezondheidszorg. En als ze wél een baan hebben, verdienen ze weinig, volgens de stichting (NOS.nl, 2017).

Wat is laaggeletterdheid?

“Laaggeletterd ben je als je wel kunt lezen en schrijven maar als je taalvaardigheid onvoldoende is om mee te komen in onze maatschappij” (Basisvaardigheden.nl). Volgens de definitie ben je laaggeletterd als je taalniveau B1 niet beheerst. De groep laaggeletterden in Nederland is grofweg in te delen in drie groepen. Er zijn autochtone laaggeletterden, allochtone laaggeletterden en tweedetaalverwervers (Stichting Lezen en Schrijven, 2016). Verwar laaggeletterden niet met mensen die helemaal niet kunnen lezen of schrijven. Dit noem je analfabeten. Stichting Lezen en Schrijven schat de groep analfabeten in Nederland op ca. 250.000 mensen.

Onderwijs

Natuurlijk is onderwijs in taal een belangrijke aanpak van laaggeletterdheid. In Nederland zijn er al honderden lokale organisaties die werken met de Taal voor het Leven-Aanpak.

Dit is een lesmethode die de makers speciaal hebben gemaakt voor mensen die niet terechtkunnen in een klaslokaal. Onderzoek naar het effect van deze lesmethode laat zien dat het helpt. Binnen een half jaar is bij 70 procent van de deelnemers de taalvaardigheid verbeterd. 19 procent vindt een betere baan (NOS.nl, 2017).

Begrijpelijk schrijven

Naast leren lezen en schrijven, hebben laaggeletterden er natuurlijk enorm baat bij als zij teksten makkelijk kunnen lezen en begrijpen. En daar kan een veel grotere groep Nederlanders aan bijdragen. Gemeenten kunnen begrijpelijkere brieven schrijven en begrijpelijkere informatie op hun website zetten. Mensen in de zorg kunnen begrijpelijkere informatie geven aan patiënten. Werkgevers kunnen begrijpelijkere instructies schrijven voor hun medewerkers. En ga zo maar door.

Zoals BureauTaal schrijft op haar website: “Je kunt alles op taalniveau B1 schrijven. De voorwaarden van een beleggingshypotheek. Bijsluiters bij medicijnen. Formulieren van de overheid. Juridische teksten. Alles. Taalniveau B1* is begrijpelijker dan taalniveau C1 vanwege specifieke kenmerken van de tekst. Dit zijn bijvoorbeeld een logische opbouw, korte, persoonlijke, actieve zinnen en alledaagse woorden.”

Begin dus vandaag met het begrijpelijker maken van je teksten. WizeNote maakt begrijpelijk schrijven makkelijker. Het schrijven van teksten op taalniveau B1 is namelijk niet gemakkelijk. Laat staan het schrijven op A1 of A2; het taalniveau van de meeste laaggeletterden. WizeNote helpt! Met Wizenote check je het leesniveau van je tekst. Ook geeft de tool aan welke elementen lastig zijn voor de lezer. Daarbij geeft de tool suggesties voor het herschrijven van woorden en zinnen.

Als we met z’n allen begrijpelijker gaan schrijven, hebben mensen minder moeite met het lezen van informatie. Hierdoor hoeven laaggeletterden minder beroep te doen op hulp. En hierdoor kunnen ze makkelijker meekomen in onze samenleving. Uiteindelijk zal de overheid daardoor ook kunnen besparen op de kosten die zij maakt door laaggeletterdheid.

* Taalniveau B1 is een taalniveau uit het Europees Referentiekader voor de talen. Het ERK beschrijft wat je in een vreemde taal precies moet kunnen om te laten zien dat je deze taal beheerst. Het ERK onderscheidt zes taalniveaus van mensen die een tweede taal leren. Je kunt de taalniveaus in het volgende schema samenvatten:

Bron: Erk.nl

hannaHanna Jochmann

Specialist Child-Computer Interaction - PhD

Specialist digitaal zoekgedrag van kinderen en product owner bij WizeNoze, gepromoveerd op een onderzoek naar zoekgedrag van kinderen en het effect van typen web design op het gedrag van kinderen. In haar rol als product owner schakelt Hanna steeds tussen de behoeften en wensen van de eindgebruikers en de prioriteiten voor het developers team.

E-mail: hanna@wizenoze.com

Linkedin

Pin It on Pinterest

Share This

Share This

Share this post with your friends!